مىشناسند و ملاقات مىكنند . اين اشباح واسطه‌اى بين دو عالم هستند نه جسم مادّيند و نه موجود مجرّد و لطيفند . و اين عالم عالمى است بسيار گسترده و ساكنان آن عالم با يكديگر در لطافت و تيرگى و زيبايى و زشتى صورت ، تفاوت فراوانى دارند . بدن‌هاى مثالى آنان حواس ظاهريّه و باطنيّه را دارند . از لذايذ جسمى و روحى متنعّم و از دردهاى بدنى ناراحت مىشوند . » « 1 » انسان در فاصله ميان مرگ و رستاخيز عمومى ، يك زندگانى محدود و موقّتى دارد كه برزخ واسطهء ميان حيات دنيا و حيات آخرت است . انسان پس از مرگ از جهت اعتقاداتى كه داشته و اعمال نيك و بدى كه در اين دنيا انجام داده مورد بازپرسى خصوصى قرار مىگيرد و پس از محاسبهء اجمالى ، طبق نتيجه‌اى كه گرفته شد به يك زندگى شيرين و گوارا يا تلخ و ناگوار محكوم گرديده با همان زندگى در انتظار روز رستاخيز عمومى به سر مىبرد . حالِ انسان در زندگى برزخى بسيار شبيه به حال كسى است كه براى رسيدگى اعمالى كه از وى سر زده به يك سازمان قضايى احضار مىشود و مورد بازجويى قرار گرفته ، به تنظيم و تكميل پرونده‌اش بپردازند ، آنگاه در انتظار محاكمه در بازداشت به سر برد . در عالم برزخ زمان مطرح نيست و كوتاهى يا طولانى بودن برخوردارى از نعمت‌ها يا سختىها معنا ندارد . اما فراز و فرود در شدّت يا ضعف نعمت‌ها و يا سختىها در آن عالم مىباشد . روح در برزخ ، در كلام علامه طباطبايى علّامه طباطبايى مىنگارد : « روح انسان در برزخ ، به صورتى كه در دنيا زندگى مىكرد به سر مىبرد ، اگر از

--> ( 1 ) - لوامع الانوار العرشية فى شرح الصحيفة السجادية : 1 / 474 .